NGÀNH TÔM VIỆT NAM: TỪ KỶ LỤC XUẤT KHẨU ĐẾN CUỘC ĐUA VỀ HIỆU QUẢ VÀ GIÁ TRỊ
Năm 2025 đánh dấu một cột mốc mới của ngành tôm Việt Nam khi kim ngạch xuất khẩu đạt 4,6 tỷ USD, tăng 19% so với năm 2024 và là mức cao nhất từ trước đến nay. Nhưng phía sau con số kỷ lục này là một thay đổi đáng chú ý: ngành tôm không còn chỉ cạnh tranh bằng sản lượng, mà ngày càng phụ thuộc vào năng lực kiểm soát chi phí, chất lượng, truy xuất nguồn gốc và giá trị gia tăng.
1. Tôm vẫn là một trong những trụ cột của thủy sản Việt Nam
Việt Nam hiện có hơn 700.000 ha nuôi tôm, với hai đối tượng chủ lực là tôm thẻ chân trắng và tôm sú. Hoạt động nuôi tập trung chủ yếu tại Đồng bằng sông Cửu Long, trong đó Cà Mau, Bạc Liêu, Sóc Trăng, Bến Tre và Kiên Giang là những vùng nuôi quan trọng.
Không chỉ có lợi thế về vùng nuôi, Việt Nam còn sở hữu hệ thống tương đối hoàn chỉnh từ con giống, thức ăn, nuôi thương phẩm đến chế biến và xuất khẩu. Đây là nền tảng giúp ngành tôm duy trì vị trí quan trọng trong cơ cấu xuất khẩu thủy sản.
Năm 2025, riêng tôm đóng góp khoảng 4,6 tỷ USD, tương đương khoảng 41% tổng giá trị xuất khẩu thủy sản của Việt Nam.
2. Tôm thẻ tiếp tục giữ vai trò chủ lực, nhưng cơ cấu sản phẩm đang thay đổi
Trong tổng kim ngạch xuất khẩu tôm năm 2025, tôm thẻ chân trắng đạt khoảng 2,98 tỷ USD, chiếm 64,6%, tăng 9,6% so với năm trước.
Tôm sú đạt khoảng 452,9 triệu USD, chiếm 9,8%, tăng 1,2%.
Đáng chú ý, nhóm các sản phẩm tôm khác tăng gần 67%, trong đó tôm sống, tươi và đông lạnh tăng mạnh nhờ sự phát triển của các dòng sản phẩm có giá trị cao, đặc biệt tại thị trường Trung Quốc.
Điều này cho thấy cơ cấu ngành đang mở rộng theo hướng đa dạng hơn: bên cạnh sản lượng tôm thẻ và tôm sú truyền thống, các sản phẩm giá trị cao và sản phẩm chế biến ngày càng có vai trò lớn hơn.
3. Thị trường xuất khẩu đang phân hóa rõ hơn
Năm 2025, tôm Việt Nam tiếp tục được tiêu thụ tại nhiều thị trường lớn trên thế giới. Trong đó, CPTPP đạt khoảng 1,25 tỷ USD, tăng 28,8%, còn thị trường EU đạt khoảng 579,8 triệu USD, tăng 19,9%. Đây là những thị trường có yêu cầu cao về chất lượng, chứng nhận và truy xuất nguồn gốc.
Bước sang năm 2026, sự phân hóa càng rõ hơn.
Trong 8 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu tôm đạt khoảng 3,3 tỷ USD, tăng 12% so với cùng kỳ. Trung Quốc và Hồng Kông tiếp tục là động lực tăng trưởng lớn, đạt gần 1,12 tỷ USD, tăng 35,9%.
Trong khi đó, xuất khẩu sang Mỹ đạt 436,1 triệu USD, giảm 11,7%; EU đạt 355,3 triệu USD, giảm 3,6%. Nhật Bản tăng 6,1%, còn nhóm CPTPP đạt khoảng 901 triệu USD, tăng 11%.
Sự thay đổi này cho thấy đa dạng hóa thị trường đang trở thành một phần quan trọng trong chiến lược của doanh nghiệp tôm, thay vì phụ thuộc quá lớn vào một thị trường duy nhất.
4. Cuộc cạnh tranh mới bắt đầu từ chính vùng nuôi
Nếu trước đây câu chuyện của ngành tôm thường xoay quanh mở rộng diện tích và tăng sản lượng, thì bài toán hiện nay đã khác.
Chi phí đầu vào, giá thức ăn, rủi ro dịch bệnh, thời tiết và yêu cầu ngày càng cao từ thị trường xuất khẩu đang buộc người nuôi phải quan tâm nhiều hơn đến hiệu quả trên từng vụ nuôi.
Theo VASEP, chi phí sản xuất tôm của Việt Nam hiện vẫn cao hơn khoảng 20–30% so với một số đối thủ lớn như Ecuador và Ấn Độ. Điều này tạo áp lực phải nâng năng suất, giảm chi phí và tăng khả năng kiểm soát trong quá trình nuôi.
Từ đó, xu hướng đầu tư vào quản lý môi trường nước, kiểm soát sinh khối, tự động hóa, thiết bị hỗ trợ vận hành và các mô hình nuôi có tính kiểm soát cao ngày càng được chú ý.
Nói cách khác, thiết bị trong farm không chỉ còn là công cụ phục vụ sản xuất, mà đang trở thành một phần của bài toán quản lý rủi ro và tối ưu chi phí.
5. Từ “nuôi được” đến “nuôi hiệu quả”
Sự phát triển của ngành tôm đang kéo theo thay đổi trong cách thiết kế và vận hành farm.
Các mô hình nuôi ngày càng chú trọng:
- Chủ động kiểm soát nguồn nước và môi trường nuôi.
- Quản lý sinh khối theo từng giai đoạn.
- Giảm thao tác thủ công và hạn chế rủi ro trong quá trình vận hành.
- Tăng khả năng kiểm soát chất lượng và truy xuất.
- Tối ưu điện, nước, nhân công và chi phí vận hành.
- Hướng đến các quy trình nuôi phù hợp với yêu cầu về an toàn và phát triển bền vững.
Đây cũng là lý do các mô hình nuôi ứng dụng công nghệ, tự động hóa và quản lý dữ liệu đang được quan tâm nhiều hơn. VASEP nhận định ngành tôm đang đẩy mạnh ứng dụng công nghệ cao, bao gồm AI và IoT, nhằm nâng hiệu quả sản xuất, giảm rủi ro và tăng khả năng truy xuất.
6. 2026: Không chỉ chạy theo sản lượng
Bước vào năm 2026, ngành tôm Việt Nam tiếp tục có cơ hội tăng trưởng nhưng cũng đối mặt với nhiều yêu cầu mới: cạnh tranh giá từ các quốc gia có chi phí thấp, hàng rào thương mại, yêu cầu truy xuất nguồn gốc, tiêu chuẩn an toàn thực phẩm và các tiêu chí về môi trường ngày càng chặt chẽ.
Trong 8 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu tôm vẫn tăng trưởng, nhưng tốc độ và diễn biến giữa các thị trường không đồng đều. Điều này cho thấy doanh nghiệp và người nuôi cần chuẩn bị cho một thị trường linh hoạt hơn, nơi hiệu quả sản xuất, chất lượng và khả năng đáp ứng tiêu chuẩn có thể quan trọng không kém sản lượng.
Ngành tôm Việt Nam đang bước sang một giai đoạn mới
Từ một ngành tập trung mạnh vào mở rộng sản lượng, tôm Việt Nam đang từng bước chuyển sang mô hình tạo giá trị cao hơn trên toàn chuỗi.
Từ con giống → vùng nuôi → hệ thống thiết bị → kiểm soát môi trường → chế biến → truy xuất → xuất khẩu, mỗi mắt xích đều có vai trò trong khả năng cạnh tranh cuối cùng của sản phẩm tôm Việt Nam.
Kỷ lục 4,6 tỷ USD của năm 2025 là một dấu mốc đáng chú ý. Nhưng bài toán lớn hơn của những năm tiếp theo sẽ là: làm thế nào để tạo ra giá trị cao hơn với chi phí hợp lý hơn, kiểm soát tốt hơn và phát triển bền vững hơn.
Đó sẽ là nền tảng để ngành tôm Việt Nam tiếp tục giữ vị trí quan trọng trên thị trường thủy sản thế giới.
Nguồn tham khảo: Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), số liệu Hải quan Việt Nam.
CÔNG TY TNHH AQUA MINA
– Địa chỉ: 685 Lê Đức Anh, Khu Phố 39, P. Bình Hưng Hòa, Tp HCM
– Điện thoại: 1800 6071 (Tổng đài miễn cước )
– Email: sales@aquamina.com.vn hoặc oversea@aquamina.com.vn
– Đại lý của Aqua Mina tại Nhật Bản: Công ty REX INDUSTRIES CO.,LTD
– Địa chỉ: 1-9-3 Hishiya-Higashi, Higashi-Osaka 578-0948 JAPAN
– Email: kimakubo@rexind.co.jp
– Điện thoại: +81-(0)72-961-9893
– Website: www.rexind.co.jp/e/
Chúng tôi làm việc vì sự thành công của Quý Khách Hàng!
Ngày đăng : 25/09/2026
1512 Lượt xem
Bài viết khác
CÀ MAU ĐẨY MẠNH PHÁT TRIỂN NUÔI BIỂN GIAI ĐOẠN 2026 - 2030, TẦM NHÌN ĐẾN NĂM 2045
Điều gì khiến khách hàng từ Vĩnh Long lên Sài Gòn mua Van dao PVC AQUA MINA?
Chuyển đổi xanh & số: Vòng sinh thái mới cho tôm – lúa
Nuôi tôm công nghệ cao: Con dao hai lưỡi
Vì sao van dao PVC được ưu tiên cho đường ống xả đáy ao nuôi tôm cá?
Quy định mới của EU về vòng đời bao bì: Doanh nghiệp thủy sản cần chuẩn bị gì?
Khai thác tôm tự nhiên gặp thách thức về nguồn cung và bền vững
Minh Phú đầu tư mở rộng sản xuất, đẩy mạnh tự động hóa ngành tôm
Thị trường tôm Mỹ phục hồi và đi vào ổn định
Một chiếc van dao trước khi đến tay khách hàng cần phải kiểm tra những gì?
Làm chủ công nghệ RAS: Lời giải cho bài toán thủy sản xanh
Vốn Hà Lan chờ tôm miền Tây: Tiền mở sẵn, chỉ thiếu cơ chế
.jpg)
