Cơn khủng hoảng nguồn cung năm 2028: Ngành tôm dự báo thâm hụt 400.000 tấn nguyên liệu

Dưới đây là văn bản đã được viết lại hoàn toàn (đổi nghĩa/diễn đạt lại toàn bộ) thành một bài viết báo chí chuẩn mực, giữ nguyên 100% dữ liệu, số liệu và tình tiết gốc nhưng thay đổi toàn bộ cấu trúc, văn phong và từ ngữ:

Thị Trường Thức Ăn Thủy Sản Trước Nguy Cơ Thâm Hụt 400.000 Tấn Nguyên Liệu Biển

Tại Diễn đàn Tôm Toàn cầu (Global Shrimp Forum) ở Utrecht (Hà Lan) đầu tháng 9, ông Adolfo Fontes - Giám đốc Bộ phận Business Intelligence của Dsm-Firmenich - đã đưa ra cảnh báo về tình trạng mất cân đối cung - cầu nguyên liệu biển. Theo tính toán, đến năm 2028, quy mô thiếu hụt bột cá và dầu cá cho ngành sản xuất thức ăn thủy sản có thể chạm mốc 400.000 tấn.

Áp lực này dự kiến xuất hiện rõ nét ngay từ năm 2026 khi nguồn cung từ ngư trường cá cơm Peru sụt giảm do tác động của hiện tượng El Niño cường độ mạnh.

Sức Ép Nguồn Cung Kéo Dài Do Hiện Tượng Thiên Tái

Sự gián đoạn nguồn cung do thời tiết không phải là câu chuyện mới. Năm 2023, đợt El Niño kỷ lục từng khiến ngành khai thác cá cơm Peru bị đóng cửa hoàn toàn, trực tiếp làm sản lượng bột cá toàn cầu bốc hơi 50% so với trung bình nhiều năm.

Dù dự báo cho năm 2026 vẫn mang tính biến động do phụ thuộc vào tình hình nửa cuối năm, các kịch bản chính thức cho thấy sản lượng nguyên liệu biển có thể giảm khoảng 20%. Đáng chú ý, các mô hình khoa học nhận định El Niño có thể kéo dài sang đầu năm 2027, đồng nghĩa với việc chuỗi cung ứng sẽ tiếp tục chịu sức ép liên tục trong nhiều năm.

Bất Cân Bằng Cung - Cầu Trong Chuỗi Sản Xuất Tôm

Nguyên nhân cốt lõi của tình trạng khan hiếm xuất phát từ sự chênh lệch tốc độ tăng trưởng giữa hạ tầng sản xuất thức ăn và nguồn nguyên liệu đầu vào:

1. Giai đoạn 2000–2025: Tổng sản lượng thức ăn thủy sản bùng nổ 230%, trong khi lượng nguyên liệu biển nguồn gốc tự nhiên chỉ nhích nhẹ 40%.

2. Tỷ lệ phối trộn giảm: Hàm lượng đạm và dầu biển trong thức ăn chăn nuôi đã bị nén từ 25% xuống còn xấp xỉ 10%.

Dù tỷ lệ nguyên liệu biển trong mỗi kg thức ăn đã giảm đáng kể, tổng nhu cầu vẫn không ngừng tăng do quy mô nuôi tôm toàn cầu mở rộng liên tục (dự kiến cán mốc gần 6 triệu tấn vào năm 2026). Sự chênh lệch này khiến khoảng cách thiếu hụt 400.000 tấn vào năm 2028 trở nên khó tránh khỏi nếu không có đột phá mới.

 

 

Bão Giá Nguyên Liệu Và Giới Hạn Của Các Giải Pháp Thay Thế

Mất cân đối cung - cầu cùng sức mua tăng vọt trong 3 năm qua đã đẩy giá bột cá và dầu cá leo thang vượt cả đỉnh năm 2023. Để tháo gỡ bế tắc, ngành thủy sản đang nỗ lực tìm kiếm các nguồn đạm thay thế, tuy nhiên quy mô hiện tại vẫn chưa thể lấp đầy khoảng trống:

1. Protein đơn bào (Single-cell protein): Đạt 40.000 tấn năm 2025; dự báo tối đa đạt 150.000–200.000 tấn trong tương lai (trong đó khoảng 35%, tương đương 50.000 tấn, phục vụ thủy sản).

2. Bột côn trùng: Đạt khoảng 15.000 tấn vào năm 2024. Dù được kỳ vọng có thể tăng lên 250.000 tấn, năng lực mở rộng thực tế vẫn bị nghi ngờ khi nhiều doanh nghiệp đã bắt đầu rút lui khỏi mảng này.

3. Dầu tảo (Algal oil): Đạt 20.000 tấn năm 2025 và dự kiến nâng lên 36.000 tấn vào năm 2030.

Tổng công suất dự phóng của cả ba nhóm giải pháp trên vẫn không đủ bù đắp lượng hụt hẫng của thị trường.

Yêu Cầu Cấp Thiết Về Đổi Mới Công Thức

Trước biến động giá cả và rủi ro chi phí kéo dài, ông Adolfo Fontes nhận định đây không phải khó khăn nhất thời mà là tín hiệu yêu cầu toàn ngành tôm phải cải tiến mạnh mẽ. Việc tối ưu hóa công thức thức ăn theo hướng bền vững, giảm thiểu sự phụ thuộc vào nguồn đạm biển tự nhiên sẽ là chìa khóa sống còn giúp các doanh nghiệp duy trì năng lực cạnh tranh.

CÔNG TY TNHH AQUA MINA