Thị trường Mỹ phụ thuộc lớn vào tôm nhập khẩu để bù đắp thiếu hụt nội địa

Trước làn sóng bảo hộ thương mại ngày càng gay gắt, Liên minh Tôm Mỹ — tập hợp các nhà nhập khẩu, nhà phân phối, chuỗi nhà hàng và các mắt xích liên quan — đã cất tiếng nói cảnh báo về nguy cơ leo thang chi phí. Đại diện Liên minh, ông Josh Zive, khẳng định tôm từ lâu đã là nguồn thực phẩm đạm thiết yếu của người tiêu dùng Mỹ nhờ giá thành hợp lý và nguồn cung phong phú.

Dữ liệu từ Liên minh cho thấy, thị trường Mỹ phụ thuộc tới hơn 90% vào tôm ngoại nhập. Hoạt động thương mại này đóng góp khoảng 10,4 tỷ USD cho nền kinh tế quốc gia, đồng thời nuôi sống hơn 500.000 lao động trong các khâu chế biến, logistics, phân phối và ẩm thực.

Để bảo vệ hệ sinh thái này, Liên minh đặt trọng tâm vào các mục tiêu: giữ bình ổn giá, bảo đảm nguồn cung quanh năm, giữ vững việc làm nội địa, cải thiện dinh dưỡng cộng đồng và thúc đẩy mối quan hệ tương hỗ giữa tôm nhập khẩu với lực lượng khai thác trong nước.

Việc nhập khẩu tôm không đơn thuần là câu chuyện thương mại quốc tế, mà trực tiếp đe dọa đến sinh kế người lao động và chi phí sinh hoạt của mỗi gia đình. Tôm nhập khẩu giữ vai trò trụ cột trong an ninh thực phẩm của nước Mỹ, ông Josh Zive nhấn mạnh.

Quan điểm này nhận được sự đồng thuận mạnh mẽ từ các tổ chức lớn:

1. Viện Thủy sản Quốc gia Mỹ (NFI): Bà Lisa Wallenda Picard (Chủ tịch kiêm CEO) nhận định tôm ngoại và tôm nội địa mang tính bổ trợ thay vì triệt hạ lẫn nhau, giúp thị trường luôn ổn định và tạo thêm việc làm.

2. Hiệp hội Bán lẻ Quốc gia (NRF): Ông David French (Phó Chủ tịch) cảnh báo các rào cản thuế quan cuối cùng sẽ trút gánh nặng chi phí lên vai người tiêu dùng, do đó việc duy trì nguồn cung giá rẻ là ưu tiên hàng đầu.

Rào Cản Pháp Lý Và Sức Ép Từ Phe Bảo Hộ Nội Địa

Dù mang lại lợi ích kinh tế lớn, Liên minh Tôm Mỹ đang phải đối mặt với cuộc chiến chính sách cam go khi xu hướng bảo hộ ngày càng chiếm ưu thế tại Nghị viện Mỹ:

1. Siết chặt ghi nhãn nguồn gốc: Ủy ban Nông nghiệp Thượng viện Mỹ đã thông qua sửa đổi trong Dự luật Nông trại (do Thượng nghị sĩ Cindy Hyde-Smith đề xuất). Theo đó, toàn bộ bao bì tôm bán lẻ phải công khai quốc gia xuất xứ và hình thức sản xuất (nuôi trồng hay đánh bắt tự nhiên). Mục tiêu của quy định này là định hướng người tiêu dùng ưu tiên chọn tôm tự nhiên do ngư dân Mỹ khai thác.

2. Loại tôm ngoại khỏi bữa ăn học đường: Dự luật do hai nhà lập pháp Tim Sheehy và Adam Schiff khởi xướng đề xuất ưu tiên tuyệt đối cho nông sản nội địa trong Chương trình Bữa trưa Học đường Liên bang. Mục đích là tạo thị trường đầu ra cho sản xuất trong nước và loại bỏ sự phụ thuộc vào thực phẩm nhập khẩu đối với trẻ em.

3. Áp lực từ ngư dân Vịnh Mexico: Lực lượng đánh bắt tôm tự nhiên tại phía Nam Đại Tây Dương và Vịnh Mexico từ lâu đã cáo buộc tôm nhập khẩu giá rẻ gây chèn ép giá, khiến họ mất lợi nhuận. Lực lượng này liên tục vận động hành lang để chính phủ thắt chặt kiểm soát tôm ngoại.

Biến Động Thị Trường Và Diễn Biến Thuế Quan

Bất chấp các rào cản, sức mua tôm nhập khẩu của Mỹ vẫn tăng trưởng. Riêng tháng 6/2026, Mỹ đã chiêu mộ gần 74.000 tấn tôm (tăng 3,4% so với cùng kỳ). Đáng chú ý, Ecuador đã bứt phá vượt Ấn Độ để trở thành nhà cung cấp lớn nhất, đạt lượng xuất khẩu 6 tháng đầu năm 2026 lên tới hơn 144.000 tấn (tăng 27,4%).

Tuy nhiên, bối cảnh thương mại sắp tới sẽ có nhiều biến động:

1. Căn cứ Bản ghi nhớ theo Mục 301 Đạo luật Thương mại 1974 do Tổng thống Donald Trump ban hành ngày 23/7/2026, các mặt hàng từ Ecuador, Ấn Độ và Indonesia sẽ bị áp mức thuế 10%.

2. Để tháo gỡ rào cản này, Bộ trưởng Bộ Sản xuất, Ngoại thương và Đầu tư Ecuador — ông Luis Alberto Jaramillo — cho biết nước này dự kiến bắt đầu vòng đàm phán Hiệp định Thương mại Tự do (FTA) toàn diện với Mỹ vào tháng 8 hoặc tháng 9/2026 nhằm rộng đường cho tôm và cá hồi tiếp cận thị trường Mỹ.