FAO: Gian lận có thể chiếm tới 20% thương mại thủy sản toàn cầu

Báo cáo mang tên “Food fraud in the fisheries and aquaculture sector” đã phân tích các hình thức gian lận phổ biến và cách chúng diễn ra xuyên suốt chuỗi cung ứng. Theo đó, ngành thủy sản ngày càng dễ bị gian lận do đặc thù có hơn 12.000 loài được giao dịch và sự tham gia của nhiều cơ quan kiểm soát khác nhau giữa các quốc gia. Những yếu tố này tạo ra kẽ hở cho các hành vi sai phạm.

Các động cơ chính của gian lận mang tính kinh tế, bao gồm thay thế loài (bán cá rẻ thành cá đắt), ghi nhãn sai, giả mạo chứng nhận bền vững, khai báo sai nguồn gốc hoặc phương thức nuôi trồng, và pha trộn nhằm tăng trọng lượng hoặc cải thiện hình thức sản phẩm. Ví dụ, cá vược nuôi nếu được gắn mác “đánh bắt tại địa phương” ở Ý có thể bán với giá cao gấp 2–3 lần so với hàng nhập khẩu từ Hy Lạp hoặc Thổ Nhĩ Kỳ.

Không chỉ gây thiệt hại kinh tế, các hành vi này còn có thể che giấu hoạt động đánh bắt bất hợp pháp hoặc vượt hạn ngạch, từ đó đe dọa tính bền vững của nguồn lợi thủy sản. Báo cáo ước tính xác suất gian lận trong ngành này là 20,6%, cao hơn đáng kể so với thịt (13,4%) và rau quả (10,4%).

 

Dẫn chứng từ các nghiên cứu trước đây cho thấy tình trạng gian lận diễn ra trên diện rộng. Một khảo sát toàn cầu của tổ chức phi lợi nhuận Oceana từng phát hiện cứ 5 mẫu hải sản thì có 1 mẫu bị ghi nhãn sai. Tại Liên minh châu Âu, khoảng một phần ba các đơn vị cung cấp suất ăn lớn vi phạm quy định ghi nhãn, trong khi ở Trung Quốc, tỷ lệ gian lận có thể lên tới 75,5%.

FAO nhấn mạnh rằng việc giải quyết vấn đề không chỉ dựa vào tăng cường kiểm tra mà cần cách tiếp cận thông minh hơn. Các biện pháp trọng tâm gồm: kiểm soát dựa trên rủi ro, cải thiện hệ thống truy xuất nguồn gốc, tăng cường phối hợp quốc tế và áp dụng chế tài đủ mạnh để răn đe.

Dù các công nghệ hiện đại như xét nghiệm DNA hay phân tích đồng vị giúp phát hiện gian lận hiệu quả hơn, chi phí cao và yêu cầu kỹ thuật phức tạp có thể tạo ra khoảng cách giữa các quốc gia. Vì vậy, FAO khuyến nghị tăng cường hợp tác khu vực, chia sẻ năng lực phòng thí nghiệm và xây dựng hệ thống quản lý bền vững thay vì các dự án thử nghiệm đơn lẻ.

Một trong những đề xuất quan trọng là hài hòa quy định ghi nhãn toàn cầu, bao gồm việc sử dụng tên khoa học của loài. Tuy nhiên, việc đạt được đồng thuận vẫn là thách thức do khác biệt về ngôn ngữ, văn hóa và lợi ích thương mại giữa các quốc gia.

Nguồn :vasep

• Cá tra giữ giá tốt, doanh nghiệp xuất khẩu hưởng lợi

• Đột phá xử lý Norovirus giúp nâng chuẩn an toàn sinh học cho hàu thương phẩm

• Sau thiệt hại do nắng nóng, cần tăng cường bảo vệ tôm nuôi lúc giao mùa

• Những công dụng bất ngờ của bồn chứa nước trong đời sống hàng ngày

• Dịch bệnh trên tôm có xu hướng gia tăng trong ngành thủy sản

• Các khuyến nghị doanh nghiệp thủy sản sau cảnh báo về sở hữu trí tuệ từ Hoa Kỳ

• Độ mặn ảnh hưởng mạnh đến hệ vi sinh đường ruột tôm chân trắng

• Cá lau kiếng bùng phát ở hồ Dầu Tiếng, ngư dân gặp khó vì nguồn lợi thủy sản suy giảm

• Đại học Cần Thơ dẫn dắt kiểm soát dịch bệnh tôm bằng khoa học công nghệ và thực tiễn

• Giải pháp nào kiểm soát dịch bệnh tôm trong điều kiện mới?

• Indonesia phát triển hàng nghìn làng chài, đầu tư chiến lược cho ngư dân

• Giữ vùng tôm nguyên liệu để phát triển ngành hàng ‘tỷ đô’