Chuyển đổi xanh & số: Vòng sinh thái mới cho tôm – lúa

Cà Mau đang biến phế phẩm tôm – lúa thành nguồn tài nguyên giá trị cao thông qua chuỗi sản xuất tuần hoàn, giúp giảm thiểu tác động môi trường và tối ưu hóa chi phí sản xuất.

Thay vì xả thải gần 50% trọng lượng con tôm (đầu và vỏ), Công ty Việt Nam Food (xã Lương Thế Trân) đã biến nguồn phụ phẩm này thành các sinh khối đắt giá như chitin, chitosan, đạm tôm và phân bón hữu cơ. Việc chủ động thu mua thêm vỏ tôm xiphong từ các đầm nuôi công nghiệp ở Cà Mau giúp doanh nghiệp vừa tự chủ nguồn nguyên liệu, vừa giảm thiểu trực tiếp gánh nặng ô nhiễm môi trường.

Cột mốc 61 ha lúa đạt chuẩn EU vào đầu năm 2026 tại xã Trí Phải không đơn thuần là tấm vé chứng nhận chất lượng cho hạt gạo. Tiêu chuẩn khắt khe này chính là sức ép tích cực buộc địa phương phải siết chặt quản trị toàn bộ chuỗi sản xuất — từ vật tư đầu vào đến việc tái chế phụ phẩm — nhằm biến cây lúa thành một hệ sinh thái tạo ra đa giá trị kinh tế.Biến Phế phẩm thành Tài nguyên Giá trị

Sở hữu 435.000 ha nuôi tôm (40% quy mô cả nước), Cà Mau đang tái cấu trúc ngành hàng tôm - lúa trước áp lực dịch bệnh và biến đổi môi trường. Thủ phủ thủy sản miền cực Nam chuyển dịch mạnh mẽ từ tư duy khai thác sản lượng sang sản xuất tái tạo , khép kín chuỗi giá trị tuần hoàn để tối ưu hóa tài nguyên và gia tăng lợi nhuận trên từng diện tích canh tác.

1. Tái chế vỏ tôm: Việt Nam Food thu gom phụ phẩm đầu/vỏ tôm từ đầm nuôi và nhà máy chế biến để sản xuất chitin, chitosan, đạm tôm và phân bón hữu cơ, thay vì xả thải ra môi trường.

2. Tuần hoàn nước ao tôm (RAS-IMTA): HTX Tân Hưng lọc nước xiphong qua hệ thống nuôi cá rô phi sinh học để hấp thu chất hữu cơ trước khi tái sử dụng. Mô hình giúp kiểm soát nguồn nước, hạ chi phí và đạt năng suất 45–50 tấn/ha.

3. Tận dụng gốc rạ: HTX Trí Lực biến rơm rạ sau thu hoạch thành phân bón hữu cơ phục vụ vụ tôm tiếp theo, kéo dài vòng đời cây lúa và phát triển 61 ha lúa đạt tiêu chuẩn Châu Âu (EU).

Thách thức Mở rộng & Lời giải Liên kết Chuỗi

1. Điểm nghẽn về vốn và mặt bằng: Mô hình RAS-IMTA mới chỉ có 3/21 HTX tôm thâm canh tại địa phương áp dụng do chi phí thiết bị ban đầu cao và đòi hỏi quỹ đất làm ao lắng, tuần hoàn nước.

2. Mô hình liên kết 3 bên: Tập đoàn Thủy sản Minh Phú phối hợp với chính quyền và HTX triển khai 500 ha RAS-IMTA. Trong đó, doanh nghiệp hỗ trợ công nghệ/đầu ra, Nhà nước ban hành chính sách và nông dân trực tiếp vận hành.

Sự chuyển dịch này giúp Cà Mau dần hoàn thiện hệ sinh thái nông nghiệp xanh: giảm lãng phí, hạ phát thải và nâng cao giá trị cạnh tranh cho nông sản miền cực Nam.

Hành trình xanh hóa từ ao nuôi đến đồng ruộng đang biến thách thức môi trường thành lợi thế cạnh tranh cho Cà Mau. Bằng cách biến phụ phẩm thành tài nguyên, thủ phủ tôm - lúa dải đất cực Nam đang tiên phong chứng minh: Nông nghiệp hiện đại không chỉ là khai thác sản lượng, mà là bài toán tối ưu lãng phí và tái tạo môi trường.

Mô hình 500 ha RAS-IMTA giữa Minh Phú và các HTX là bài học điển hình về sự kết nối đồng bộ: Doanh nghiệp lo công nghệ và thị trường, HTX làm cầu nối truyền tải, Nhà nước mở đường bằng chính sách, còn nông dân trực tiếp thực thi. Chỉ khi 4 mắt xích này gắn chặt, một mô hình kỹ thuật đơn lẻ mới có thể phát triển thành vùng sản xuất hàng hóa lớn có sức cạnh tranh cao.