Quy định mới của EU về vòng đời bao bì: Doanh nghiệp thủy sản cần chuẩn bị gì?

Từ ngày 12/8/2026, Quy định của EU về bao bì và chất thải bao bì (PPWR) bắt đầu được áp dụng, tạo ra khung yêu cầu chung đối với toàn bộ vòng đời của bao bì, từ khâu thiết kế, lựa chọn vật liệu, sử dụng tài nguyên cho đến thu gom, tái sử dụng và tái chế.

Tuy nhiên, PPWR được triển khai theo từng giai đoạn với các yêu cầu khác nhau. Do đó, doanh nghiệp không bắt buộc phải thay thế ngay toàn bộ hệ thống bao bì đang sử dụng.

Theo Seafish – cơ quan công lập hỗ trợ ngành thủy sản của Anh – một số nội dung doanh nghiệp cần đặc biệt quan tâm ngay từ thời điểm quy định bắt đầu áp dụng gồm kiểm soát hóa chất trong bao bì, nhất là PFAS. Đây là nhóm hóa chất thường được sử dụng để tạo khả năng chống nước, dầu mỡ nhưng có tính khó phân hủy. Bên cạnh đó còn có các yêu cầu về đánh giá sự phù hợp, hồ sơ kỹ thuật và trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR).

Đáng chú ý, kể từ ngày 12/8/2026, bao bì tiếp xúc với thực phẩm có PFAS ở mức bằng hoặc cao hơn giới hạn được quy định sẽ không được phép đưa vào thị trường EU.

\VASEP khuyến nghị doanh nghiệp thủy sản không chỉ kiểm tra các loại bao bì nhựa thông thường mà cần rà soát toàn bộ hệ thống vật liệu liên quan, bao gồm màng barrier, giấy phủ, pad, liner chức năng và những vật liệu tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm.

Theo Ủy ban châu Âu, hiện EU vẫn chưa có một phương pháp thử PFAS trong bao bì thực phẩm được áp dụng thống nhất hoàn toàn. Hướng dẫn của EC ban hành vào tháng 6/2026 cho phép doanh nghiệp thực hiện kiểm tra theo từng bước. Trong đó, tổng lượng fluorine có thể được kiểm tra trước; nếu kết quả vượt giới hạn, doanh nghiệp cần tiến hành các phân tích chuyên sâu hơn để xác định sự hiện diện của PFAS.

Một điểm quan trọng khác là PPWR không đưa ra thời gian chuyển tiếp chung cho việc tiếp tục sử dụng lượng bao bì tồn kho có chứa PFAS nhưng không đáp ứng yêu cầu mới. Theo đó, bao bì tiếp xúc thực phẩm được đưa vào thị trường EU kể từ ngày 12/8/2026 phải tuân thủ giới hạn PFAS, bất kể bao bì đó được sản xuất trước hay sau thời điểm quy định có hiệu lực. Ngược lại, những bao bì đã được đưa ra thị trường EU trước ngày 12/8/2026 vẫn có thể tiếp tục được lưu thông.

Trong quá trình thực hiện PPWR, doanh nghiệp thủy sản cũng cần xác định rõ chủ thể được xem là nhà sản xuất theo quy định đối với từng loại bao bì. Đồng thời, doanh nghiệp nên yêu cầu các nhà cung cấp cung cấp Declaration of Conformity (Tuyên bố về sự phù hợp) cùng những tài liệu kỹ thuật cần thiết.

Đối với bao bì tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm, doanh nghiệp cần xây dựng hồ sơ chứng minh việc đáp ứng giới hạn PFAS cũng như các yêu cầu khác liên quan đến hóa chất. Đây là vấn đề đáng lưu ý bởi một sản phẩm thủy sản xuất khẩu thường sử dụng nhiều lớp bao bì khác nhau, từ túi và màng tiếp xúc trực tiếp với sản phẩm đến khay, thùng carton, thùng ngoài, vật liệu cách nhiệt và màng quấn pallet.

Việc chuyển sang bao bì mới cũng không thể chỉ dựa trên tiêu chí giảm tối đa lượng nhựa. Đối với sản phẩm thủy sản, bao bì vẫn phải đáp ứng nhiều yêu cầu về bảo quản như chịu được nhiệt độ đông lạnh, hạn chế mất nước và quá trình oxy hóa, ngăn rò rỉ, bảo đảm an toàn thực phẩm và duy trì thời hạn sử dụng. Vì vậy, khi lựa chọn vật liệu thay thế, doanh nghiệp cần đánh giá đồng thời cả khả năng tái chế và hiệu quả bảo vệ sản phẩm.

Các mốc yêu cầu tiếp theo cũng cần được doanh nghiệp chủ động chuẩn bị. Từ ngày 12/2/2028, bao bì của sản phẩm bán lẻ phải được thiết kế để giảm phần không gian trống xuống mức thấp nhất cần thiết cho chức năng bảo vệ sản phẩm. Khoảng từ năm 2030, các tiêu chuẩn liên quan đến thiết kế để tái chế và tỷ lệ vật liệu tái chế sẽ tiếp tục được nâng lên. Đối với một số nhóm bao bì nhựa nhạy cảm có thành phần PET chính tiếp xúc với sản phẩm, tỷ lệ nhựa tái chế tối thiểu sẽ là 30%; với nhóm sử dụng loại nhựa khác ngoài PET, tỷ lệ này là 10%, trừ những trường hợp được miễn hoặc áp dụng quy định riêng.

Các tiêu chí về khả năng tái chế dự kiến cũng ảnh hưởng trực tiếp đến nhiều loại bao bì phổ biến trong ngành thủy sản như túi hút chân không, bao bì nhựa mềm đa lớp, khay nhựa và thùng cách nhiệt.

Thay vì tiến hành thay đổi đồng loạt, doanh nghiệp có thể bắt đầu bằng việc xây dựng một “bản đồ bao bì” cho toàn bộ sản phẩm xuất khẩu sang EU. Bản đồ này cần thể hiện rõ cấu trúc vật liệu, nhà cung cấp, lớp tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm, hồ sơ kỹ thuật và mức độ đáp ứng các yêu cầu liên quan đến PFAS.

Theo VASEP, đối với doanh nghiệp thủy sản Việt Nam, PPWR không đơn thuần là yêu cầu thay đổi túi, khay hay vật liệu đóng gói. Đây còn là bước chuyển từ việc xem bao bì như một loại vật tư sang quản lý bao bì như một phần của hệ thống tuân thủ và năng lực duy trì thị trường EU. Việc chuẩn bị từ sớm có thể giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong kiểm soát chi phí chuyển đổi và hạn chế rủi ro khi các tiêu chuẩn của thị trường ngày càng được nâng cao.

• Khai thác tôm tự nhiên gặp thách thức về nguồn cung và bền vững

• Minh Phú đầu tư mở rộng sản xuất, đẩy mạnh tự động hóa ngành tôm

• Thị trường tôm Mỹ phục hồi và đi vào ổn định

• Một chiếc van dao trước khi đến tay khách hàng cần phải kiểm tra những gì?

• Làm chủ công nghệ RAS: Lời giải cho bài toán thủy sản xanh

• Vốn Hà Lan chờ tôm miền Tây: Tiền mở sẵn, chỉ thiếu cơ chế

• Van dao PVC tại farm tôm: Khách hàng đánh giá ra sao?

• Canada mở cửa trở lại cho thủy sản Mỹ khi loại bỏ các mức thuế đối ứng

• Cá rô phi Việt Nam bứt phá, mở rộng chuỗi giá trị thủy sản xanh

• Đừng chờ đến khi đường ống rò nước mới kiểm tra van: 4 dấu hiệu cần lưu ý

• Cần Thơ rót 10 tỷ đồng giám sát chất lượng nước vùng nuôi trồng thủy sản

• Tôm tự nhiên: Cạn kiệt nguồn cung và bài toán bền vững