Ngành tôm Indonesia hiện nay: Cơ hội và rủi ro từ các siêu trang trại tích hợp
Indonesia là một trong những quốc gia sản xuất tôm lớn nhất thế giới, tuy nhiên ngành tôm hiện nay của nước này phản ánh sự pha trộn phức tạp giữa quy mô lớn, tiềm năng chưa được khai thác và những điểm yếu mang tính cơ cấu. Mặc dù sản lượng quốc gia ở mức đáng kể, khoảng cách về năng suất, chênh lệch công nghệ và các thách thức về phát triển bền vững vẫn tiếp tục định hình quỹ đạo của ngành. Trong bối cảnh đó, nỗ lực thúc đẩy mô hình nuôi tôm tích hợp quy mô lớn của Chính phủ, đặc biệt là tại Waingapu, Đông Sumba, đánh dấu một bước đi đầy tham vọng nhằm tái định hình tương lai ngành tôm Indonesia.
Sản lượng hiện tại
Theo ông Tb Haeru Rahayu, Tổng Cục trưởng Tổng cục Nuôi trồng Thủy sản thuộc Bộ Hàng hải và Thủy sản (KKP), sản lượng tôm của Indonesia hiện đạt khoảng 1,2–1,3 triệu tấn mỗi năm, mang lại doanh thu xuất khẩu từ 1,6–2,2 tỷ USD, trong tổng giá trị toàn ngành ước tính khoảng 5,5 tỷ USD. Điều này giúp Indonesia giữ vị trí vững chắc trong nhóm các quốc gia sản xuất tôm hàng đầu thế giới, cùng với Trung Quốc, Ấn Độ, Ecuador và Việt Nam.
Tuy nhiên, quy mô sản xuất lớn che giấu những kém hiệu quả tiềm ẩn. Khoảng 80% ao nuôi tôm trên toàn quốc vẫn vận hành theo mô hình truyền thống, với mức độ ứng dụng công nghệ hạn chế, mật độ thả nuôi thấp và dễ bị ảnh hưởng bởi dịch bệnh. Các hệ thống bán thâm canh và thâm canh – nơi năng suất trên mỗi hecta cao hơn đáng kể – vẫn chiếm tỷ lệ nhỏ. Do đó, sản lượng trên mỗi đơn vị diện tích của Indonesia vẫn thấp hơn so với các đối thủ như Ecuador, quốc gia đã nhanh chóng hiện đại hóa hoạt động nuôi tôm.
Sự phụ thuộc vào xuất khẩu cũng tiềm ẩn rủi ro. Khoảng 67–70% lượng tôm xuất khẩu của Indonesia được gửi sang Hoa Kỳ, khiến các nhà sản xuất đối mặt với rủi ro tập trung thị trường, thay đổi quy định và biến động giá cả. Vì vậy, đa dạng hóa thị trường và sản phẩm đã trở thành ưu tiên chiến lược.
Bài học từ Dipasena
Việc tái tập trung vào các khu nuôi tôm tích hợp lấy cảm hứng từ chính lịch sử của Indonesia. Trong những năm 1990, khu phức hợp nuôi tôm tích hợp Dipasena tại Lampung từng là một trong những khu lớn nhất thế giới, với diện tích hơn 16.000 ha và sản lượng lên tới 200 tấn tôm mỗi ngày. Mô hình này cho thấy sức mạnh của quy mô lớn, hạ tầng tập trung và sự đồng bộ giữa các khâu thượng nguồn – hạ nguồn.
Hiện nay, các nhà hoạch định chính sách kỳ vọng tái hiện thành công đó trong khuôn khổ hiện đại, nhấn mạnh an toàn sinh học, truy xuất nguồn gốc và quản lý môi trường – những yêu cầu then chốt của thị trường thủy sản toàn cầu.
Waingapu: Đầu tàu mới của ngành tôm Indonesia
Nỗ lực tham vọng nhất là dự án trang trại nuôi tôm tích hợp tại Waingapu, Đông Sumba, tỉnh Đông Nusa Tenggara (NTT).
Theo ông Tb Haeru, dự án được thiết kế như một “mô hình mẫu” hậu cải cách cho ngành tôm quốc gia. “Hiện nay đóng góp của NTT còn tương đối nhỏ, nhưng trong vòng hai năm, riêng Waingapu dự kiến sẽ cung cấp ít nhất 52.000 tấn tôm mỗi năm,” ông cho biết.
Dự án có diện tích khoảng 2.000 ha, trong đó 1.300 ha dành cho ao nuôi và phần còn lại cho hạ tầng hỗ trợ. Được thiết kế như một khu phức hợp tích hợp hoàn chỉnh, dự án bao gồm trại giống, cung ứng thức ăn, nhà máy đá, kho lạnh, hệ thống xử lý nước thải và cơ sở chế biến – tất cả trong cùng một hệ sinh thái. Tôm thẻ chân trắng (vannamei) sẽ là đối tượng nuôi chủ lực.
Khi hoạt động tối đa công suất, Waingapu sẽ gồm 12 cụm sản xuất, mỗi cụm có 128 ao nuôi. Giai đoạn đầu sẽ vận hành hai cụm để từng bước mở rộng quy mô và tích lũy kinh nghiệm vận hành. Dự án được tài trợ thông qua khoản vay tư nhân nước ngoài (KSA) trị giá khoảng 416 triệu USD, dưới sự giám sát kỹ thuật của Bộ Tài chính.
Về công nghệ, Waingapu là bước tiến lớn so với hệ thống ao truyền thống. Hệ thống cấp nước tập trung, thiết kế ao đảm bảo an toàn sinh học, xử lý nước thải tích hợp (IPAL) và chuỗi logistics lạnh được kỳ vọng sẽ tạo ra sản phẩm tôm cao cấp, có khả năng truy xuất nguồn gốc rõ ràng, đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế ngày càng nghiêm ngặt.
Tuy nhiên, kinh nghiệm từ các dự án trước cho thấy quy mô lớn chưa chắc đảm bảo thành công.
Ngoài sản lượng, dự án được kỳ vọng tạo ra hàng nghìn việc làm, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế khu vực và hỗ trợ đa dạng hóa thị trường xuất khẩu sang châu Âu, Đông Á và Trung Đông.
Kebumen: Bài học cảnh báo
Dự án nuôi tôm tích hợp trước đây do KKP phát triển tại Kebumen, Trung Java, chỉ có diện tích khoảng 100 ha – rất nhỏ so với Waingapu. Tuy nhiên, dù quy mô nhỏ hơn, dự án vẫn gặp nhiều thách thức vận hành. Theo một nguồn tin am hiểu khu vực, cơ sở này được khánh thành vào tháng 3/2023 nhưng đã ngừng hoạt động vào tháng 8/2025.
Hư hỏng hạ tầng là vấn đề nghiêm trọng. Đường ống dẫn nước biển bị sóng đánh hỏng, các trụ bê tông sụp đổ và các chi tiết kim loại bị ăn mòn. Sau các đợt thu hoạch một phần vào giữa năm 2025 là thời gian ngừng hoạt động kéo dài do nhiều ao không thể cấp nước trở lại đầy đủ.
Nguồn tin cũng cho biết hệ thống cấp nước không chỉ hút nước biển mà còn vô tình cuốn theo các sinh vật biển như cua, cá mú và nhuyễn thể, gây lo ngại về sinh thái.
Những vấn đề này được nêu trong báo cáo của Cơ quan Kiểm toán Tối cao (BPK) công bố tháng 1/2025, trong đó chỉ trích việc thiếu phân tích hạ tầng toàn diện khi đặt mục tiêu sản xuất. Kết quả là sản lượng thực tế chỉ đạt 40,6% mục tiêu năm 2023 và giảm còn 22,4% năm 2024. Các nghi vấn về hiệu quả xử lý nước thải, tác động môi trường và tính bền vững dài hạn đã phủ bóng lên tương lai dự án.
Cân bằng giữa quy mô, công nghệ và quản trị
Các quan chức Chính phủ thừa nhận những bài học từ Kebumen đang định hình cách tiếp cận tại Waingapu. Việc lựa chọn địa điểm tốt hơn, gia cố công trình ven biển và tăng cường biện pháp bảo vệ môi trường được kỳ vọng sẽ giảm thiểu rủi ro. Tuy nhiên, thách thức vẫn tồn tại, đặc biệt là vị trí xa xôi và hạn chế về kết nối hàng không của Waingapu, có thể gây khó khăn cho logistics và giám sát.
Ngành tôm Indonesia hiện đang ở thời điểm mang tính quyết định. Nếu Waingapu thành công, dự án có thể nâng cao đáng kể sản lượng quốc gia, thúc đẩy chuyển giao công nghệ và định vị lại Indonesia như nhà cung cấp tôm cao cấp, nuôi bền vững. Nếu thất bại, nó sẽ củng cố lo ngại rằng các siêu dự án thiếu thực thi chặt chẽ có thể trở thành những thử nghiệm tốn kém.
Như ông Tb Haeru nhấn mạnh, nuôi tôm tích hợp không chỉ là xây dựng ao nuôi mà là xây dựng cả một hệ thống. Những năm tới sẽ quyết định liệu Waingapu có trở thành Dipasena mới của Indonesia hay là lời nhắc nhở rằng nuôi trồng thủy sản bền vững phụ thuộc vào quản trị và khả năng chống chịu không kém gì quy mô.
Nguồn: aquafeed
CÔNG TY TNHH AQUA MINA
– Địa chỉ: 685 Lê Đức Anh, Khu Phố 39, P. Bình Hưng Hòa, Tp HCM
– Điện thoại: 1800 6071 (Tổng đài miễn cước )
– Email: sales@aquamina.com.vn hoặc oversea@aquamina.com.vn
– Đại lý của Aqua Mina tại Nhật Bản: Công ty REX INDUSTRIES CO.,LTD
– Địa chỉ: 1-9-3 Hishiya-Higashi, Higashi-Osaka 578-0948 JAPAN
– Email: kimakubo@rexind.co.jp
– Điện thoại: +81-(0)72-961-9893
– Website: www.rexind.co.jp/e/
Chúng tôi làm việc vì sự thành công của Quý Khách Hàng!!!
Ngày đăng : 25/02/2026
1098 Lượt xem
Bài viết khác
Đánh giá nguy cơ lây truyền ở tôm nhiễm WSSV đã được nấu chín
Vì sao Trung Quốc tăng mạnh nhập khẩu tôm hùm Việt Nam?
Ngành tôm không đạt được mục tiêu xuất khẩu 10 tỷ USD sau chín năm nỗ lực
Các doanh nghiệp xuất khẩu đẩy mạnh sản xuất sau Tết để đáp ứng đơn hàng từ thị trường nước ngoài.
Thuế chống bán phá giá tại Hoa Kỳ giảm, tôm Việt Nam vẫn đối mặt áp lực cạnh tranh gia tăng
Bạc Liêu: Hoàn tất lắp đặt máy thổi khí 7.5kW–25kPa | Dự án chuyển đổi 1 pha sang 3 pha đầu tiên - LH 18006071
Kho báu dưới nước của Việt Nam 'hớp hồn' Mỹ, Brazil: thu về gần 100 triệu USD, một DN xuất khẩu có lợi nhuận tăng gấp 21 lần
Vương Quốc Anh: Thúc đẩy mô hình nuôi tôm sú trên đất liền
5 nhóm người không nên ăn tôm dù mê đến mấy, kẻo “rước bệnh vào người”
Mỹ giảm mạnh thuế chống bán phá giá với tôm nước ấm đông lạnh Việt Nam
Xuất khẩu tôm năm nay ước đạt 4 tỷ USD
Công nghệ mới giúp hải sản sấy có thể hoàn nguyên như tươi
.jpg)